język norweski, podręcznik - objaśnienia gramatyki zarówno po polsku, ćwiczenia - ponad 2000 różnych pytań, gramatyki i lista słów, kolorowych ilustracji, + płyta CD

Historia języka

Współczesny język norweski cechuje się bardzo dużą różnorodnością ze względu na formy dialektyczne w obrębie jednego tylko języka używanego zaledwie przez niespełna 5 milionów osób. W Norwegii istnieją dwa oficjalne warianty języka pisanego: “bokmål” oraz “nynorsk”, przy czym ten pierwszy cieszy się zdecydowanie większą popularnością. Na co dzień, w mowie Norwegowie posługują się najczęściej swoim własnym regionalnym dialektem, których w całym kraju jest ponad 150. Przyczyną takiego zróżnicowania w obrębie jednego tylko języka są (poza oczywistymi geograficznymi ograniczeniami) zaszłości historyczne.

W 1319 roku zawiązana została unia personalna Danii i Norwegii. Był to początek uzależnienia Norwegii od Danii i stopniowego wypierania języka norweskiego przez język duński, który w latach 1525-1814 stał się oficjalnym językiem literackim, używanym przez warstwy wykształcone, głównie w miastach. Język mówiony przetrwał wyłącznie w postaci dialektów norweskich. Od początku XIX wieku także norwescy pisarze starali się świadomie “norwegizować” duński język literacki. W 1814 roku Norwegia uniezależniła się od Danii. W tym czasie rozpoczął się trwający faktycznie do dziś spór o kształt własnego języka pisanego. Zwolennicy radykalnego zastąpienia języka duńskiego własnym językiem norweskim opowiadali się za stworzeniem jednego ogólnonorweskiego języka pisanego na bazie oryginalnych dialektów norweskich. Po drugiej stronie sporu znajdowali się zwolennicy bardziej reformatorskiego podejścia do kwestii języka narodowego. Opowiadali się oni za tym, aby dostosować stary duński język pisany do wymowy norweskiej oraz do języka potocznego warstwy wykształconej. Język ten powstał na bazie dialektu z Oslo oraz duńskiego języka pisanego zwanego riksmål. Jednocześnie od połowy XIX wieku staraniami wiejskiego nauczyciela Ivara Aasena, popieranego przez radykalistów, powstawał drugi, mniej skażony językiem duńskim, ogólnonorweski język pisany. W latach 1842-1846 Aasen podróżował po Norwegii badając różne lokalne dialekty. W 1848 roku Ivar Aasen napisał gramatykę nowego języka, a w 1850 wydał słownik. W późniejszym czasie prowadził dalsze badania, których wynikiem była książka zawierająca teksty w różnych dialektach oraz dodatkowo ich wersje w proponowanej wspólnej wersji językowej, którą nazwał ”landsmål”. Landsmål został zatwierdzony jako język oficjalny na równi z językiem duńskim w 1885 r. W latach 1890-1930 język ten zdobywał coraz większą popularność, chociaż głównie na terenach wiejskich. W 1929 parlament zmienił nazwę landsmål na nynorsk. Obecnie ”nynorsk” jako język pisany jest używany przez około 8% ludności. Wraz z rozwojem nynorsku w latach piędziesiątych XIX wieku, pojawiły się także pewne silne tendencje, aby zachować oryginalny język duński jako podstawę do dalszego rozwoju nowego języka w Norwegii. Norwescy pisarze chcieli tworzyć w języku zrozumiałym także dla Duńczyków. Po obszernych reformach pod koniec XIX wieku za język urzędowy uznano riksmål, ale już w 1917 roku zaczęto pracę nad zbliżeniem nynorsku i riksmålu. Wielu sądziło, że język duński miał zbyt duży wpływ na riksmål. W 1929 zmieniono nazwę riksmål na bokmål.

W 1938 w wyniku reformy ortografii przeprowadzono też wiele radykalnych zmian w języku norweskim. Wprowadzono słowa i zwroty, który były bliższe mowie potocznej we wschodniej Norwegii i bardziej związane z nynorsk. Reforma ta wywołała szereg kontrowersji, jednakże została ona poparta przez zdecydowaną większość w parlamencie. (Należy tu jednak wspomnieć, że większość reprezentantów poszczególnych partii w parlamencie w tym czasie pochodziła właśnie ze wschodniej Norwegii). Reforma wprowadziła między innymi końcówkę -a w rodzaju żeńskim oraz wielu czasownikach. Zmiany te przyjęto z niechęcią, a występujące lokalnie protesty przeradzały się nawet w akty palenia zreformowanych podręczników szkolnych. Rodzice często także nie posyłali swych dzieci do szkoły. Po wojnie powstały organizacje, które walczyły o przywrócenie tradycyjnego riksmålu z 1917 roku. Później, około 1960 roku zaprzestano takich działań. Reforma z 1981 roku przywróciła wiele z tych zmian, które zatwierdzono w latach pięćdziesiątych. Wprowadzono wolność wyboru form gramatycznych, różnych końcówek czasowników i rzeczowników. Jednakże podręczniki oraz oficjalne dokumenty miały stosować normę języka z 1959 roku. Ostatnia reforma z 2005 roku ostatecznie dopuściła końcówkę -en (końcówka rodzaju męskiego dla rzeczowników rodzaju żeńskiego) zarówno w podręcznikach, jak i w oficjalnych dokumentach. Konsekwencją tego jest postępujący spadek ważności formy żeńskiej w bokmålu i jest to tylko kwestia czasu, kiedy te sztuczne zmiany wprowadzone 50-70 lat temu znikną z języka całkowicie.